Chơi với con thế nào cho đúng cách và hiệu quả

Giữa tôi và cha mẹ luôn tồn tại một khoảng cách vô hình, dù tôi biết họ thương con rất nhiều. Khi còn nhỏ, mỗi lần muốn được ôm ấp hay nũng nịu, tôi thường nghe câu: “Đừng lờn mặt quá”. Thỉnh thoảng, người lớn còn dặn nhau rằng yêu thương con cũng phải chừng mực, kẻo trẻ “được đà”. Có lẽ không chỉ riêng tôi lớn lên trong kiểu yêu thương dè dặt như vậy.

Khi trở thành mẹ, tôi cũng nhiều lần băn khoăn: nên gần gũi con đến đâu để con cảm thấy mình là một người bạn, nhưng vẫn giữ được sự tôn trọng cần thiết? Làm sao để vừa ấm áp, vừa có giới hạn?

Chúng ta nghe nhiều về lợi ích của việc chơi cùng con – giúp gắn kết gia đình, nuôi dưỡng cảm xúc và kỹ năng xã hội cho trẻ. Thế nhưng trong thực tế, liệu người lớn có thật sự thấy thoải mái khi ngày nào cũng ngồi ghép hình, tô màu, chơi trốn tìm hay rượt đuổi? Hay đó chỉ là một “nhiệm vụ” được thêm vào lịch trình vốn đã quá bận rộn?Công việc, trách nhiệm, những lo toan thường nhật khiến chúng ta gần như không còn khái niệm “chơi cùng con”. Người lớn không còn nhu cầu chơi như trẻ nhỏ, cũng không dễ dàng nhập vai vào thế giới tưởng tượng của con. Và rồi, tuổi thơ của trẻ dần trôi qua bên người giúp việc, thiết bị điện tử, thầy cô, bạn bè… hoặc trong sự cô độc tự chơi một mình.Ít ai dám thừa nhận rằng mình không thích chơi cùng con.

Đôi khi, chính sự khô cứng của người lớn khiến chúng ta khó tìm thấy niềm vui trong những trò chơi tưởng chừng đơn giản ấy. Trẻ có thể lặp đi lặp lại một hoạt động mà không chán, còn người lớn thì nhanh chóng thấy vô nghĩa. Nhưng theo các chuyên gia, sự lặp lại đó chính là cách trẻ học hỏi và khám phá thế giới. Điều quan trọng có lẽ không phải là chúng ta chơi giỏi đến đâu, mà là có đủ cởi mở để bước vào thế giới của con hay không.

Thử chơi vài trò đơn giản với trẻ, bạn sẽ hiểu niềm hạnh phúc của chúng lớn đến thế nào – Ảnh minh họa

Con trai tôi từ lúc ba, bốn tuổi đã thể hiện niềm đam mê kỳ lạ với môn cờ vua. Khi đi nhà sách, bé đã tự chọn cho mình một bàn cờ, và từ đây, những ngày chơi cùng con của tôi trở nên thường xuyên hơn. Thông qua việc chơi cùng, chúng tôi được trải nghiệm rất nhiều bài học chung. Khi mới bắt đầu biết chơi, con tôi thường thua một cách dễ dàng. Những lúc gần thua, thằng bé xoay bàn cờ lại để quân thắng thuộc về mình, và nói: “Bàn cờ của ai thì luật của người đó”.

Lúc đầu tôi quá sửng sốt và bật cười rồi bỏ qua. Nhưng sau khi bé làm vài lần, đến lượt tôi đưa ra luật thì bé cũng phải chơi “fair play” đến cùng, nếu bé không giữ lời hứa thì phải chơi một mình. Và tôi cũng không cần phải giả bộ thua để con vui.

Sau một thời gian, khi trình độ chơi cờ của con tiến triển, thì tôi cũng tự động bị loại mà không cần phải từ chối, vì “mẹ đã không còn là đối thủ của con”.

Do văn hóa kính trên nhường dưới, hoặc do sự chiều chuộng con trẻ thái quá ở một số gia đình, việc cha mẹ và con cái chơi cùng với sự tương tác đồng đẳng trong lúc chơi là hiếm có. Việc nảy sinh những niềm vui tự nhiên trở nên không hề dễ dàng. Hoặc là cha mẹ ở thế áp đặt, hoặc cha mẹ ở thế “luôn giả bộ thua” để nhường con, dẫn đến cả hai phía đều dễ thấy chán hoặc không có tiếng nói chung. Và để tìm niềm vui, con cái chúng ta bắt đầu gắn chặt với ti vi, máy tính bảng, điện thoại… dù ai cũng biết tác hại của những tiện nghi này.

Từ sự lúng túng ban đầu, tôi dành thời gian quan sát, tìm hiểu, chơi với con và học hỏi từ con mình. Tôi quan niệm rằng những gì cha mẹ để lại cho con cái là kỹ năng và ký ức về những ngày cha mẹ và con cái lớn lên cùng nhau. Nghĩa là, con cũng giúp tôi trở về tuổi thơ một lần nữa, để lại đồng hành và lớn lên cùng con mỗi ngày.

Cách chơi với trẻ
Theo các chuyên gia tâm lý trẻ em, có một số quy tắc cha mẹ cần ghi nhớ khi chơi với trẻ:
– Cha mẹ nên theo yêu cầu và luật của con về trò chơi, nhưng hãy đảm bảo trò chơi an toàn cho trẻ.
– Không nên sử dụng vai trò cha mẹ để áp đặt con cái theo ý mình trong lúc chơi, hãy để đứa trẻ chủ động chọn thay đổi trò chơi.
– Lắng nghe trẻ, có thể góp ý nhưng không nên ra lệnh.
– Thỉnh thoảng nên có những đối thoại tương tác theo cách hỏi gợi ý để tăng trí tưởng tượng cho trẻ.
– Không nên hạn chế thời gian chơi của trẻ.
– Cho phép trẻ thử nghiệm những trò chơi mới lạ theo trí tưởng tượng, miễn đảm bảo tính an toàn.
– Không cạnh tranh với trẻ.
– Luôn đề cao và khích lệ những nỗ lực của trẻ trong lúc chơi để trẻ có thể phát huy thêm những khả năng, vì đối với trẻ, chơi là cách bắt chước đóng vai, làm nhiệm vụ và đang thực hành vai trò như cách người lớn chúng ta đang sống mỗi ngày.