Chăm sóc mẹ và bé sau sinh tuần đầu tiên: Điều gia đình nào cũng cần biết

Chăm sóc mẹ và bé sau sinh theo phương pháp nào thì tốt nhất? Tuần đầu sau sinh là giai đoạn vô cùng quan trọng, đánh dấu sự khởi đầu của hành trình làm mẹ và sự thích nghi đầu đời của em bé. Đây là thời điểm cơ thể mẹ cần hồi phục, còn bé cần được chăm sóc đúng cách để phát triển khỏe mạnh. Dù sinh thường hay sinh mổ, mỗi phương pháp đều có những lưu ý riêng mà gia đình nên hiểu rõ để đồng hành cùng mẹ và bé một cách an toàn nhất.

1. Vì sao việc chăm sóc mẹ và bé sau sinh lại quan trọng?

Sau sinh, cả mẹ và bé đều ở trạng thái nhạy cảm nhất về thể chất lẫn tinh thần. Theo chia sẻ của founder Cao Tuệ Hoa, đây là “7 ngày vàng” quyết định nền tảng sức khỏe lâu dài của cả hai mẹ con. Nếu được chăm sóc đúng cách, mẹ sẽ hồi phục nhanh hơn, tinh thần ổn định hơn và bé cũng thích nghi tốt với môi trường bên ngoài bụng mẹ.

Đối với mẹ

• Hồi phục sức khỏe: Quá trình mang thai và vượt cạn tiêu hao rất nhiều năng lượng. Chăm sóc đúng cách giúp mẹ nhanh lấy lại thể trạng và tinh thần.

• Phòng tránh biến chứng: Băng huyết, nhiễm trùng, tắc tia sữa hay trầm cảm sau sinh đều có thể xảy ra nếu không được theo dõi kỹ.

• Ổn định tâm lý: Sự thay đổi hormone khiến mẹ dễ xúc động, lo âu. Sự hỗ trợ từ gia đình đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

Đối với bé

• Được bú mẹ hoàn toàn: Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tối ưu, giúp tăng đề kháng tự nhiên.

• Phát triển khỏe mạnh: Cân nặng, giấc ngủ, bài tiết và phản xạ bú đều cần được theo dõi sát sao.

• Tăng gắn kết mẹ con: Da kề da, ôm ấp, trò chuyện giúp bé cảm thấy an toàn và yêu thương.

2. Hướng dẫn chăm sóc bé trong 7 ngày đầu sau sinh

Trong 7 ngày đầu đời, bé cần được da kề da với mẹ sớm, bú mẹ hoàn toàn theo nhu cầu (8–12 lần/ngày) và theo dõi sát các dấu hiệu như bú, ngủ, đi tiểu – đi tiêu và tình trạng rốn. Ba mẹ nên thay tã thường xuyên, giữ rốn khô sạch bằng nước muối sinh lý, hạn chế tắm quá sớm trong 24 giờ đầu và luôn quan sát các biểu hiện bất thường như sốt, bỏ bú, vàng da đậm hoặc rốn sưng đỏ để đưa bé đi kiểm tra kịp thời. Đây là giai đoạn giúp bé thích nghi với môi trường mới và xây dựng sự gắn kết an toàn với mẹ.

24 giờ đầu tiên

• Thực hiện da kề da nếu sức khỏe mẹ và bé ổn định.

• Cho bé bú sớm trong giờ đầu sau sinh để kích thích tiết sữa.

• Không cần tắm ngay, chỉ lau nhẹ nhàng và vệ sinh rốn bằng nước muối sinh lý.

• Theo dõi huyết áp, sản dịch và thể trạng của mẹ.

Ngày thứ 2 – 3

• Bé bú 8–12 lần/ngày theo nhu cầu.

• Thay tã thường xuyên.

• Phân chuyển từ phân su sang vàng nhạt.

• Có thể massage nhẹ nhàng và tắm nhanh cho bé.

Ngày thứ 4 – 5

• Bé bú mạnh và thuần thục hơn.

• Phân màu vàng hoa cà hoặc vàng sệt.

• Thay tã khoảng 2 giờ/lần.

• Duy trì vệ sinh rốn sạch và khô.

Ngày thứ 6 – 7

• Bé có thể bú 60–90ml mỗi cữ (nếu bú bình).

• Giấc ngủ có thể đảo lộn.

• Theo dõi rốn: nếu sưng đỏ, rỉ dịch cần đưa đi khám.

• Ôm ấp, vỗ về khi bé quấy khóc để tăng cảm giác an toàn.

3. Chăm sóc mẹ trong tuần đầu sau sinh

Dinh dưỡng

• Ăn đầy đủ chất đạm, rau xanh, nước ấm.

• Hạn chế đồ lạnh, thực phẩm khó tiêu.

Vệ sinh

• Giữ vùng kín sạch sẽ.

• Theo dõi sản dịch: nếu có mùi hôi hoặc ra quá nhiều cần đi khám.

Chăm sóc bầu ngực

• Cho bé bú đúng khớp ngậm.

• Xử lý sớm khi có dấu hiệu tắc tia sữa.

Nghỉ ngơi và tâm lý

• Ngủ đủ giấc khi có thể.

• Chia sẻ cảm xúc, tránh để bản thân rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài.

Lưu ý riêng cho mẹ sinh thường

• Vệ sinh kỹ nếu có khâu tầng sinh môn.

• Có thể đi lại nhẹ nhàng sớm để lưu thông khí huyết.

• Tập Kegel khi bác sĩ cho phép.

Lưu ý riêng cho mẹ sinh mổ

• Theo dõi vết mổ mỗi ngày.

• Tránh mang vác nặng.

• Đi lại nhẹ sau 2–3 ngày để hỗ trợ hồi phục.

• Kiên nhẫn trong việc cho con bú vì có thể gặp khó khăn ban đầu.

Đồng hành cùng mẹ sau sinh – Điều quan trọng nhất là sự thấu hiểu

Chăm sóc mẹ và bé không chỉ là dinh dưỡng hay vệ sinh, mà còn là sự yêu thương và đồng hành. Khi mẹ được lắng nghe và bé được chăm sóc đúng cách, cả gia đình sẽ có một khởi đầu trọn vẹn.

Minizon   luôn mong muốn chia sẻ những kiến thức thực tế, dễ áp dụng để giúp mẹ tự tin hơn trên hành trình nuôi con.

Theo dõi fanpage để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích về dinh dưỡng, chăm sóc mẹ và bé, cũng như các workshop đồng hành cùng gia đình.